Door Safira Begeman, GZ-psycholoog bij Hezenberg GGZ
We kennen allemaal het verlangen dat het leven ons goedgezind blijft. Dat relaties standhouden, ons lichaam meewerkt en verlies ons bespaard blijft. Maar het leven laat zich niet regisseren. Soms breekt een relatie onverwacht, slaat ziekte toe of verandert alles door verlies.
“Op dat moment blijf je achter met vragen, onrust en pijn”, vertelt Safira, GZ-psycholoog. “Je wilt dat het anders is, maar je hebt geen grip. En precies daar begint vaak het innerlijke gevecht.” Het hoofd zoekt koortsachtig naar verklaringen, oorzaken of een uitweg. Had ik iets anders kunnen doen? Waarom is dit gebeurd? “Juist die strijd tegen de werkelijkheid vergroot het lijden”, zegt Safira. “Niet wat je overkomt, maar het verzet daartegen put je uit.” In haar werk neemt Safira mensen mee langs vier begrippen die kunnen helpen om die strijd stap voor stap te staken.
Acceptatie – erkennen wat er nu is
Acceptatie begint bij het onder ogen zien van de werkelijkheid. “Dat betekent erkennen dat de stoel leeg is, of dat je lichaam vandaag niet meer kan wat gisteren vanzelf ging”, legt Safira uit. “Dat is rauw en pijnlijk, maar wegkijken houdt de spanning vast.”
Door de feiten te erkennen en ruimte te maken voor verdriet, boosheid of angst, krijgt het lichaam de kans om te ontladen. “Acceptatie is geen berusting”, benadrukt ze, “maar een noodzakelijke stap richting heling.”
Loslaten, de vluchtwegen sluiten
Wanneer de pijn voelbaar wordt, zoekt het verstand vaak een uitweg. “We gaan malen over wat er misging, wat we anders hadden moeten doen of blijven zoeken naar antwoorden die er niet zijn”, zegt Safira. “Dat zijn vluchtwegen.”
Loslaten betekent deze routes herkennen en bewust afsluiten. “Laat varen dat jouw rust afhangt van een ander of van een bepaalde uitkomst. De feiten veranderen niet door controle. Pas wanneer je de eis loslaat dat het anders had moeten zijn, verliest de pijn haar greep.”
Overgave, je laten meevoeren
Overgave vraagt om het loslaten van de regie. “Je hoeft niet overal de regisseur van te zijn”, zegt Safira. “Zie jezelf als iemand die drijft op een rivier. Soms kun je alleen meebewegen tot je weer vaste grond voelt.”
Dat is geen passiviteit, benadrukt ze, maar vertrouwen. “De bereidheid om gedragen te worden door iets wat groter is dan jijzelf. Je hoeft het niet alleen te dragen.”
Opgeven, het onderscheid
Safira maakt ook een belangrijk onderscheid. “Opgeven lijkt soms op overgave, maar is iets anders. Bij opgeven haak je af van het leven en verlies je de verbinding met jezelf.”
Opgeven blokkeert herstel, omdat hoop en eigenwaarde uit beeld raken. “Je mag het gevecht staken om te rusten”, zegt ze, “zonder jezelf kwijt te raken.”
“Het is oefenen. Steeds opnieuw. Niet om het leven te veranderen, maar om er op een andere manier in te staan.” – Safira Begeman
Praktisch: stap voor stap
Safira benadrukt dat dit geen eenmalig proces is, maar iets wat je telkens opnieuw oefent:
- Benoem de feiten: Zeg hardop: ‘Dit is mijn werkelijkheid nu, ook al doet het pijn.’
- Merk de weerstand op: Herken de gedachte: ‘Ik voel hoe ik hiertegen vecht.’
- Lokaliseer de pijn: Voel waar spanning of leegte zit in je lichaam en adem ernaartoe.
- Laat de emotie toe: Laat de golf van pijn door je heen bewegen, zonder die meteen te willen oplossen.
- Kies één kleine daad: Zorg voor jezelf, geef een grens aan of zoek contact met een veilige ander.
.