Door Ria Oudijn, basispsycholoog bij Hezenberg GGZ
In onze samenleving, waarin alles snel moet gaan en mensen vaak met veel tegelijk te maken hebben, is het ontwikkelen van sterke (sociale) verbondenheid en het ervaren van steun essentieel voor ons welbevinden en onze veerkracht. Ria Oudijn, basispsycholoog bij Hezenberg GGZ, legt uit dat het vermogen om verbonden te blijven en steun te zoeken een belangrijke rol speelt in hoe we omgaan met stress en tegenslagen.
Volgens Ria is het daarom belangrijk om alert te zijn op de signalen dat iemand meer verbondenheid nodig heeft: Ria: “Het is niet altijd meteen zichtbaar, maar vaak voel je zelf wel dat er iets niet klopt. Bijvoorbeeld als je je eenzaam voelt, zelfs wanneer je in gezelschap bent, of als je moeite hebt om je emoties te delen.” Ria benadrukt dat het herkennen van deze signalen je kan helpen om tijdig stappen te zetten.
Signalen dat iemand verbondenheid nodig heeft
Ria: “Mensen kunnen het moeilijk vinden om hun gevoelens te uiten of ze voelen zich geïsoleerd, zelfs in een groep. Soms vermijden ze contact, of zoeken ze juist overdreven contact om de leegte op te vullen. Het zijn signalen dat de behoefte aan verbondenheid groter wordt. Ook emotionele kwetsbaarheid, zoals prikkelbaarheid of stemmingswisselingen, kunnen wijzen op een onderliggende behoefte aan meer steun en verbinding.”
Door deze signalen serieus te nemen, kunnen mensen voorkomen dat gevoelens van eenzaamheid hun veerkracht ondermijnen. Ria benadrukt dat het niet slecht is om dat te merken: “Het erkennen van deze gevoelens is de eerste stap naar het versterken van je sociale banden en je eigen kracht.”
Signalen dat je verbondenheid nodig hebt
- Voelen van eenzaamheid, zelfs in gezelschap
- Moeite met het delen van emoties of gevoelens
- Gevoelens van isolatie of vervreemding
- Het vermijden van sociale contacten of juist overmatig opzoeken van anderen om een leegte te vullen
- Emotionele kwetsbaarheid, zoals prikkelbaarheid of stemmingswisselingen
Hoe ACT helpt om verbinding te versterken
Acceptance and Commitment Therapy (ACT) is een therapievorm die binnen de Hezenberg ook regelmatig wordt toegepast. Deze vorm van therapie biedt praktische tools om verbondenheid te stimuleren en steun te zoeken. Ria legt uit: “De kracht van ACT ligt in het leren aanwezig zijn en je openstellen. Het begint met verbinding maken met jezelf, met je lichaam en je gevoelens. Dat doe je bijvoorbeeld door aandachtige opmerkzaamheid, oftewel mindfulness: waarnemen zonder oordeel.”
“Het erkennen van deze gevoelens is de eerste stap naar het versterken van je sociale banden en je eigen kracht.” – Ria Oudijn
Ze vervolgt: “Het zelf-als-context is daarbij essentieel. Jij bent de waarnemer, de observant, die meer is dan je gedachten en gevoelens. Als je dat beseft, kun je je gevoelens zoals angst of eenzaamheid toelaten en ruimte geven, zonder dat je je erdoor laat bepalen.”
Volgens Ria helpt dit, om niet meer bang te zijn voor je emoties: “Door acceptatie ontstaat ruimte. Zo hoef je je niet langer te identificeren met je gevoelens, maar kun je deze zien als iets dat komt en gaat.”
Ze benadrukt dat gedachten ook niet meer automatisch de overhand hoeven te krijgen: “Met defusie leer je om gedachten zoals ‘Niemand wil mij horen’ of ‘Ik ben niet leuk genoeg’ van een afstandje te bekijken. Het is alsof je naar een waterval kijkt: je observeert de stroom, zonder erin meegesleurd te worden.”
Volgens haar kunnen mensen vanuit deze ‘zijn-modus’ bewuste keuzes maken die in lijn zijn met hun waarden. “Het gaat erom dat je acties onderneemt die betekenisvol voor je zijn, zoals een kaartje sturen naar iemand die ziek is. Die acties staan altijd in dienst van wat jij belangrijk vindt”, legt Ria uit.
Ze benadrukt dat waarden voor iedereen verschillend zijn, maar dat verbondenheid een universele waarde is. “Het is de kern van ons mens-zijn: verbondenheid met jezelf, met anderen, de natuur, of iets hogers. Vanuit die verbondenheid kun je er ook voor anderen zijn, met bijvoorbeeld naastenliefde, zorgzaamheid of vrijgevigheid.”
Ria vult aan: “In haar therapie gebruikt ze soms verhalen uit de Bijbel als het christelijk geloof voor mensen, die bij de Hezenberg in behandeling zijn, een bron van kracht is. Zoals het verhaal van Martha, druk doende, en Maria, die met volle aandacht aanwezig was aan de voeten van Jezus. Het is niet helpend voor een waarde(n)vol leven om altijd maar in de doe-modus bezig te zijn. Het gaat om de balans.”
“Het is de kern van ons mens-zijn: verbondenheid met jezelf, met anderen, de natuur, of iets hogers.” – Ria Oudijn
Verbinding en kracht: een persoonlijke ervaring
Ria deelt haar eigen ervaring: “Onlangs was ik getuige van een majestueus beeld: een zeearend die rustig cirkelde boven ons landhuis. Het was voor mij een krachtig symbool van het vertrouwen dat we gedragen worden door God. Hij draagt ons, ook in moeilijke tijden.”
Ze vertelt dat ACT veel gebruikmaakt van metaforen en ervaringsoefeningen om deze kracht over te brengen: “Het beeld van de arend past bij de waarde van vertrouwen. Het herinnert ons eraan dat we niet alles zelf hoeven te doen, dat we gedragen worden, en dat we daarop mogen vertrouwen.”
Volgens Ria ligt de kracht van ACT in het leren aanwezig te zijn, jezelf open te stellen en je handelen te baseren op wat voor jou belangrijk is. “Dan versterk je je veerkracht en je welzijn,” concludeert ze.
Hexaflex met de 6 componenten van ACT. Bron: www.actinactie.nl
Acceptatie in gewone taal
Acceptatie betekent dat je je openstelt voor je innerlijke ervaringen (gedachten, beelden, herinneringen, gevoelens, emoties, driften, impulsen, sensaties) en ze te laten zijn zoals ze zijn, of dat nu aangenaam of pijnlijk is. Je stelt je open en maakt er ruimte voor, je gaat er geen strijd mee aan en laat ze vrij om te komen en te gaan, in hun eigen tempo. Andere metaforen om ermee te leren spelen zijn:
- Het toestaan er te zijn
- Je openstellen en ruimte maken
- Eromheen uitbreiden
- Ermee gaan zitten
- De strijd staken
- Er vrede mee sluiten
- Het ruimte geven
- Zacht worden om de plek heen
- Het er laten zijn
- Ernaartoe ademen
- Het vriendelijk vasthouden
- Ertegenaan leunen
- Bereidheid
bron: ACT in de praktijk, Russ Harris
“Het herinnert ons eraan dat we niet alles zelf hoeven te doen’ – Ria Oudijn
Boekentips
- Voluit leven werkboek. Hulsbergen, M. & en Bohlmeijer, E. (red.). (2024).
- ACT in balans: een programma voor persoonlijke ontwikkeling. Matthijssen, M., & De Rooij, H. (2023). Matthijssen,
- ACT your way: Doen wat werkt voor jongeren. D., De Rooij, E., & Bodden, D. (2018).
- Kwetsbaar en krachtig. Een nieuw evenwicht vinden in je leven, Ernst Bohlmeijer, Monique Hulsbergen | Boom
.